Z Grzegorzem Hydzikiem, pulmonologiem, dyrektorem Szpitala Chorób Płuc i Opieki Długoterminowej w Górnie rozmawia Tomasz Pajęcki
– Zima to wyjątkowo trudny czas dla naszego układu oddechowego. Dlaczego właśnie wtedy pulmonolodzy mają najwięcej pracy?
– Zimą nakłada się na siebie kilka niekorzystnych czynników. Gwałtowny wzrost zachorowań na grypę w tym z duża liczbą powikłań przede wszystkim pod postacią zaplenia płuc i zwiększoną liczbę innych zakażeń dróg oddechowych. Kolejnym problem Rzeszowszczyzny jest Smog. Długo utrzymujące się niskie temperatury sprzyjały rozwojowi zanieczyszczeń powietrza. Gdy doda się suche powietrze w pomieszczeniach oraz niskie temperatury i zanieczyszczenia atmosferyczne, to powoduje – u osób z chorobami obturacyjnymi takimi jak astma oskrzelowa czy przewlekła obturacyjna chorób płuc – zaostrzenia.
– Smog stał się już zimową codziennością. Jak realnie wpływa on na nasze płuca?
– Smog działa jak przewlekły drażniący czynnik toksyczny. Drobne pyły i szkodliwe substancje przedostają się głęboko do dróg oddechowych, powodując odczyn zapalny lub jego nasilanie. To sprzyja zakażeniom wirusowym czy bakteryjnym. U osób zdrowych może to objawiać się kaszlem, natomiast u pacjentów z astmą, POChP czy chorobami serca smog może prowadzić do poważnych zaostrzeń, a nawet hospitalizacji.
– Kto jest najbardziej narażony na negatywne skutki smogu i zimowych infekcji?
– Najbardziej zagrożone są dzieci, seniorzy, kobiety w ciąży oraz osoby z chorobami przewlekłymi układu oddechowego i krążenia. U tych grup nawet krótkotrwała ekspozycja na zanieczyszczone powietrze może mieć wyraźne konsekwencje zdrowotne.
– W sezonie zimowym wiele osób zastanawia się, czy to jeszcze przeziębienie, czy już grypa. Jak je odróżnić?
– Najczęściej nie jest to trudne. W aptekach dostępne są testy, zazwyczaj combo, pozwalające na samodiagnozę pod kątem zakażeń corona wirusem wirusami grypy czy RSV. Grypa zazwyczaj rozwija się w ciągu 12 -24 godzin od zakażenia, często z wysoką gorączką, silnymi bólami mięśni, głowy i znacznym osłabieniem. Jeśli objawy są intensywne, a stan pacjenta szybko się pogarsza, należy pilnie skonsultować się z lekarzem.
– Jakie objawy powinny nas szczególnie zaniepokoić?
– Wysoka temperatura utrzymująca się powyżej 3 dni powinna skłonić nas do kontaktu z lekarzem POZ. W przypadku dodatniego wyniku testu w kierunku grypy taki kontakt jest również wskazany bo mamy dostępne w aptekach lek na receptę – przeciwko wirusowi grypy. Alarmujące są duszność, ból w klatce piersiowej, krwioplucie, – w takiej sytuacji należy wezwać Zespół Ratownictwa Medycznego.
– Czy maseczki antysmogowe rzeczywiście działają?
– Tak, pod warunkiem prawidłowo noszone to znaczy gdy zasłaniają nos i usta. Osoby z objawami infekcji powinny nosić – jeżeli muszą wyjść z domu – minimum zwykłe maseczki tzw „chirurgiczne” aby ograniczyć ryzyko zakażenia innych. Maseczki z filtrami HEPA lub oznaczeniem FFP2/FFP3 chronią przed zakażeniami i wdychanymi zanieczyszczeń. W dni o bardzo złej jakości powietrza stanowią realną ochronę.
A co z profilaktyką grypy?
– Szczepienia przeciwko grypie są jedną z najskuteczniejszych form ochrony, szczególnie dla osób z grup ryzyka. Warto też pamiętać o podstawach: regularnym myciu rąk, unikaniu dużych skupisk ludzi w szczycie sezonu infekcyjnego i dbaniu o odporność.
– Jakie codzienne nawyki mogą pomóc nam zadbać o płuca zimą?
– Przede wszystkim unikanie ekspozycji na smog, wietrzenie mieszkań w godzinach lepszej jakości powietrza, nawilżanie pomieszczeń i odpowiednie nawodnienie. Ruch na świeżym powietrzu jest bardzo ważny, ale nie w sytuacji gdy mamy alerty smogowe. Dlatego na bieżąco Warto sprawdzać komunikaty dotyczące stanu powietrza.
– Na koniec — jedna najważniejsza rada dla czytelników na zimę?
– Nie ignorujmy sygnałów wysyłanych przez organizm. Kaszel czy duszność to nie zawsze „zwykła zimowa przypadłość”. Wczesne wykrawanie chorób obturacyjnych i nowotworowych układu oddechowego daje nam szanse na dłuższe i lepsze życie.