Była jedną z najbardziej zasłużonych łączniczek rzeszowskiej Armii Krajowej, bliską współpracowniczką Łukasza Cieplińskiego, uczestniczką akcji „Burza” i powojennej konspiracji niepodległościowej. Za swoją działalność została odznaczona Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari. Daniela Mierzwa, pseudonim „Danka”, ostatni okres życia spędziła w Górnie, gdzie zmarła 22 września 2002 roku.
Daniela Maria Mierzwa, z domu Pytlowany, urodziła się 7 czerwca 1923 roku w Rzeszowie, jako jedyne dziecko Leona i Karoliny z domu Landorf. W 1929 roku rozpoczęła naukę w siedmioklasowej Publicznej Szkole Powszechnej im. Tadeusza Kościuszki w Rzeszowie, a od 1937 roku uczęszczała do Prywatnego Koedukacyjnego Gimnazjum Kupieckiego Towarzystwa Szkoły Ludowej. Jej edukację przerwał wybuch II wojny światowej. W latach 1940–1944 pracowała jako laborantka w aptece Ubezpieczalni Społecznej w Rzeszowie.
Do Związku Walki Zbrojnej wstąpiła 2 czerwca 1940 roku. Przyjęła pseudonim „Danka” i rozpoczęła służbę jako łączniczka komendy obwodu, początkowo podlegając Zofii Ciepielowskiej, pseudonim „Rezeda”. Jej zaangażowanie zostało szybko docenione przez przełożonych. W 1942 roku otrzymała przydział do sztabu Inspektoratu Armii Krajowej Rzeszów, zachowując jednocześnie obowiązki łączniczki pomiędzy komendą obwodu a sztabem inspektoratu.
Z czasem powierzono jej kierowanie zespołem łączniczek obsługujących poszczególne referaty obu komend. Nadzorowała również konspiracyjne „skrzynki” kontaktowe, znajdujące się między innymi w Ubezpieczalni Społecznej przy placu Piłsudskiego oraz w mieszkaniu jej matki przy ulicy Dekerta 3 w Rzeszowie. Działalność łączniczek miała zasadnicze znaczenie dla funkcjonowania konspiracyjnych struktur Armii Krajowej, obejmujących również miejscowości znajdujące się obecnie w granicach powiatu rzeszowskiego. Za ich pośrednictwem przekazywano rozkazy, meldunki, informacje wywiadowcze oraz korespondencję pomiędzy poszczególnymi komórkami podziemia.
W lipcu i sierpniu 1944 roku, podczas akcji „Burza”, służyła w łączności bojowej Armii Krajowej. Została ciężko ranna podczas ostrzału Rzeszowa prowadzonego przez radziecką artylerię. Jesienią 1944 roku pułkownik Kazimierz Putek, pseudonim „Zworny”, komendant Podokręgu AK Rzeszów, wystąpił z wnioskiem o odznaczenie jej Krzyżem Virtuti Militari.
Zajęcie Rzeszowa przez wojska sowieckie w sierpniu 1944 roku nie zakończyło jej działalności konspiracyjnej. Nadal uczestniczyła w pracy struktur Armii Krajowej, odpowiadając za przekazywanie informacji pomiędzy dowództwem a podległymi placówkami. W mieszkaniu jej matki urządzona została kancelaria Inspektoratu AK Rzeszów. Korzystał z niej kapitan Łukasz Ciepliński, pseudonim „Pług”, inspektor rzeszowski AK, a w późniejszych latach prezes IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Daniela Mierzwa codziennie dostarczała mu meldunki z obwodów i placówek konspiracyjnych. W nocy z 7 na 8 października 1944 roku należała do grupy łącznościowo-sanitarnej uczestniczącej w przygotowanej przez Armię Krajową nieudanej próbie uwolnienia więźniów przetrzymywanych na Zamku w Rzeszowie.
Jesienią 1945 roku zaangażowała się w działalność Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość”. Jej zadaniem było odbieranie na terenie Rzeszowa korespondencji napływającej z różnych struktur organizacji, między innymi z Jasła i Jarosławia. Kontakty organizacyjne z WiN utraciła wiosną 1946 roku.
Po zakończeniu wojny Daniela Mierzwa podjęła pracę zawodową i zaangażowała się w działalność społeczną. Wstąpiła do Polskiej Partii Socjalistycznej, a do 1948 roku pełniła funkcję skarbnika Organizacji Młodzieży Towarzystwa Uniwersytetu Robotniczego. Pracowała kolejno w rzeszowskim Oddziale Wojewódzkim Państwowego Urzędu Repatriacyjnego, Komitecie Wojewódzkim PPS oraz Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej „Ruch”. W 1950 roku wyszła za mąż za Antoniego Mierzwę, z którym miała syna Bogdana, urodzonego w 1951 roku.
Nie uniknęła powojennych represji. 24 października 1950 roku została aresztowana przez funkcjonariuszy Wojewódzkiego Urzędu Bezpieczeństwa Publicznego w Rzeszowie. Postawiono jej zarzuty dotyczące kontynuowania działalności w Armii Krajowej po zajęciu Rzeszowa przez wojska sowieckie, przynależności do Zrzeszenia WiN oraz nielegalnego przechowywania broni. Według aktu oskarżenia jesienią 1944 roku miała wraz z matką przez kilka dni przechowywać karabin maszynowy. 18 stycznia 1951 roku Wojskowy Sąd Rejonowy w Rzeszowie skazał ją na pięć lat pozbawienia wolności, rok pozbawienia praw publicznych i obywatelskich praw honorowych oraz przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. Na podstawie ustawy amnestyjnej z lutego 1947 roku po trzech miesiącach zwolniono ją z więzienia.
Pracowała m.in. w Ośrodku Szkolenia Pielęgniarek Polskiego Czerwonego Krzyża w Rzeszowie i Oddziale Obrotu Towarowego Urzędu Wojewódzkiego. Angażowała się także w działalność społeczną i sportową. W 1957 roku współorganizowała rzeszowskie Towarzystwo Krzewienia Kultury Fizycznej, a do 1968 roku działała w jego Zarządzie Wojewódzkim.
Od listopada 1957 roku należała do Związku Bojowników o Wolność i Demokrację. Pełniła funkcję sekretarza koła ZBoWiD przy RSW „Ruch”, a następnie Międzyzakładowego Koła ZBoWiD „Łączność”. W 1965 roku Sąd Wojewódzki w Rzeszowie zarządził zatarcie wyroku sądu wojskowego z 1951 roku. Nie oznaczało to jednak końca konsekwencji związanych z jej niepodległościową przeszłością. 28 czerwca 1976 roku Wojewódzki Sąd Koleżeński ZBoWiD w Rzeszowie zdecydował o usunięciu jej z organizacji kombatanckiej. Jako uzasadnienie wskazano działalność w Armii Krajowej po sierpniu 1944 roku oraz przynależność do WiN od września 1945 do wiosny 1946 roku.
Daniela Mierzwa była wielokrotnie odznaczana za swoją działalność podczas II wojny światowej. 20 kwietnia 1961 roku otrzymała Krzyż Partyzancki, natomiast 7 lipca 1966 roku pozytywnie zweryfikowano zgłoszony jeszcze w 1944 roku wniosek o nadanie jej Krzyża Srebrnego Orderu Virtuti Militari. Została także odznaczona Medalem Wojska, nadanym 15 sierpnia 1948 roku, oraz Krzyżem Armii Krajowej, przyznanym 21 marca 1978 roku przez władze emigracyjne w Londynie. 2 stycznia 2001 roku otrzymała awans na stopień podporucznika Wojska Polskiego.
Ostatni okres życia Danieli Mierzwy związany był z Górnem w gminie Sokołów Małopolski, na terenie powiatu rzeszowskiego. Zmarła tam, w Domu Sue Ryder 22 września 2002 roku w Górnie, w wieku 79 lat. Została pochowana na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie.
(s)
Zdjęcia nagrobka Danieli Mierzwy na cmentarzu Pobitno w Rzeszowie. Fot.: Szymon Jakubowski
